อาคารศูนย์ศิลปวัฒนธรรมกาญจนาภิเษก

IMG2009


ความเป็นมาและลักษณะทางกายภาพของอาคารฯ

          มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานีได้งบประมาณแปรญัตติ ปี 2540  จำนวน  94.8  ล้านบาท ผูกพัน  3  ปี  (2540 – 2542) โดยการสนับสนุนของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และนายธำรงค์ ไทยมงคล ในฐานะรองประธานสภาผู้แทนราษฎรในขณะนั้น ออกแบบตามแนวคิดของคณะกรรมการสำนักศิลปวัฒนธรรมและผู้ทรงคุณวุฒิ    ได้ประกอบพิธีวางศิลาฤกษ์วันพฤหัสบดีที่ 2 เมษายน  2541  ตรงกับวันขึ้น  6  ค่ำ  เดือน  5  เมื่อเวลา  09.30  น. โดยได้รับเมตตานุเคราะห์จากพระเดชพระคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว  อุปเสณมหาเถระ)  เจ้าอาวาสวัดสระเกษวรมหาวิหารเจ้าคณะใหญ่ภาคตะวันออกเป็นองค์ประธานในพิธี  ตัวอาคารเป็นอาคาร  คสล.สูง 7  ชั้น  พื้นที่ใช้สอยภายในตัวอาคาร  12,000  ตารางเมตร หรือประมาณ  7  ไร่ครึ่ง   แบ่งเป็นพื้นที่ใช้สอยชั้นต่าง ๆ ดังนี้
          ชั้นที่  1  ห้องนิทรรศการถาวร,  นิทรรศการหมุนเวียน,  ห้องจำหน่ายของที่ระลึก ฯลฯ  รวมพื้นที่ 2,461  ตารางเมตร
          ชั้นที่  2  ห้องราชภัฏอุบลราชธานี, ห้องอาหาร,  ห้องรับรอง,  ห้องประชุมอเนกประสงค์ ฯลฯ  รวม พื้นที่  2,777  ตารางเมตร
          ชั้นที่  3  ห้องเรียน, ห้องพักอาจารย์, ฯลฯ   รวมพื้นที่  1,976  ตารางเมตร
          ชั้นที่  4  ห้องปฏิบัติธรรม,  ห้องประชุมเล็ก,  ห้องประชุมกลาง ฯลฯ  รวมพื้นที่  1,704  ตรม.
          ชั้นที่  5  ห้องโถง, ห้องพัก 17 ห้อง  ฯลฯ  รวมพื้นที่ 1,246  ตารางเมตร
          ชั้นที่  6  ห้องพัก  21  ห้อง,  ห้องเก็บของ  ฯลฯ   รวมพื้นที่  1,506  ตารางเมตร
          ชั้นที่  7  ห้องประชุมใหญ่ (Convention)  และอื่น ๆ รวมพื้นที่  1,160  ตารางเมตร
          ระหว่างชั้นที่ 1 – 3  เป็นโรงละคร  มี  450  ที่นั่ง

วัตถุประสงค์ของอาคารศูนย์ศิลปวัฒนธรรมกาญจนาภิเษก
     การสร้างศูนย์ศิลปวัฒนธรรมกาญจนาภิเษก จึงมีวัตถุประสงค์ดังนี้
          1.  เป็นศูนย์การเรียนรู้ทางศิลปวัฒนธรรมแห่งอุบลราชธานี  อีสานและอนุภาคลุ่มน้ำโขงที่มีศักยภาพสูงและครบวงจร
          2.  เป็นศูนย์พัฒนาคนเพื่อการพัฒนาศิลปวัฒนธรรมสู่สันติภาพและสันติสุข
          3.  เป็นศูนย์การศึกษาและวิจัยศิลปวัฒนธรรมของแอ่งอุบลราชธานีและอีสาน
          4.  เป็นศูนย์ข้อมูลทางศิลปวัฒนธรรมแอ่งอุบลราชธานี อีสานและภูมิภาคลุ่มน้ำโขง
          5.  ให้บริการทางด้านวิชาการ ข่าวสาร ข้อมูลและกิจกรรมทางด้านศิลปวัฒนธรรมแก่ท้องถิ่นอุบลราชธานีอีสานและภูมิภาคลุ่มน้ำโขง
          6.  เป็นหน่วยงานหลักในการแลกเปลี่ยนศิลปวัฒนธรรมกับเครือข่ายทั้งภายในและภายนอกประเทศ
          7.  เป็นศูนย์ประสานงานและบริการการท่องเที่ยวและการศึกษาทางศิลปวัฒนธรรมในแอ่งอุบลราชธานีและอนุภาคลุ่มน้ำโขง
          8.  เป็นศูนย์ประสานงานเพื่อการศึกษาและปฏิบัติวิปัสนากรรมฐาน สายพระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต
          9.  เป็นสถาบันรวมจิตใจและสร้างสำนึกทางด้านศิลปวัฒนธรรมแก่คนเมืองพระ เมืองนักปราชญ์  เมืองคนดีและสืบสานสู่ลูกหลาน เยาวชน  และบุคคลทั่วไป
          10. สร้างมรดกทางศิลปวัฒนธรรมของอุบลราชธานี  มรดกอีสานไว้เป็นมรดกของชาติและมรดกโลก

เอกลักษณ์ของศูนย์และลักษณะเฉพาะ
          อุบลราชธานีเป็นเมืองที่มีสกุลศิลป์ที่สืบสานมาตั้งแต่เริ่มสร้างบ้านแปงเมือง  คือสกุลศิลป์วัดทุ่งศรีเมือง มีการถ่ายทอดกันมาตามวิถีแห่งศิลปะพื้นบ้านถิ่นอีสาน ผสมผสานกับศิลปะไทยจากกรุงเทพฯ อย่างกลมกลืนซึ่งเป็นธรรมชาติของศิลปวัฒนธรรม  แต่งานศิลปะอุบลราชธานีก็ยังคงทำหน้าที่บ่งบอกความเป็นศิลปะอุบลราชธานีอันโดดเด่นอยู่อย่างต่อเนื่อง และยังได้เผยแพร่ไปยังถิ่นอื่นโดยคณะช่างศิลป์คณะต่าง ๆ อย่างเงียบ ๆ ศิลปะไม่ว่าจะเป็นด้านใดก็ตามเป็นองค์วัตถุหรือสัญลักษณ์ทางจิตวิญญาณของชนชาติหรือท้องถิ่นนั้น ๆ  ไม่เพียงแต่เป็นสิ่งแวดล้อมที่สร้างความภูมิใจชื่นชมของคนชาตินั้นหรือท้องถิ่นนั้นเท่านั้น  แต่หากเป็นการบ่งบอกให้คนจากถิ่นอื่นได้รับรู้ เรียนรู้ ชื่นชม ภูมิใจ ในความมีศิลปวัฒนธรรมและอารยธรรมอันล้ำค่าอีกด้วย  เดิมเราได้ชื่นชมศิลปกรรมด้านต่าง ๆ จากวังและวัดซึ่งเป็น “สถาบันการศึกษา” แม้เมื่อเราสร้างสถาบันการศึกษารุ่นแรก เรายังไม่ละเลยในศิลปกรรมไทยประยุกต์ในตึกเรียน เช่น ตึกนาคคณะอักษรศาสตร์จุฬาลงกรมหาวิทยาลัย ตึกเรียนของโรงเรียนวชิราวุธ ฯลฯ  แต่ในชั้นหลังได้ละเลยไปเสียสิ้น 
          
การสร้างใส่ศิลปกรรมในอาคารสถาบันอุดมศึกษาเป็นเรื่องที่มหาวิทยาลัยที่มีชื่อเสียงในอารยประเทศสืบทอดกันมานานนับหลายศตวรรษแม้ว่าจะต้องเสียค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นบ้าง  แต่ผลที่ได้รับในด้านสุนทรียะหรือทางด้านจิตวิญญาณในระยะยาวนั้นมากมายสุดประมาณค่าเป็นเงินได้  การสร้างศูนย์ศิลปวัฒนธรรมกาญจนาภิเษกเป็นอาคารเอนกประสงค์ที่ใหญ่โตอลังการณ์  “สถาปัตยกรรมอีสานประยุกต์”  โดยเฉพาะการมียอดเป็นพระธาตุ  และพญานาคบนหลังคานั้นเป็นสัญลักษณ์ของความอุดมสมบูรณ์  สุขกายสบายใจ ช่วยปกปักรักษาภัยพิบัติปัดเป่าความเดือดร้อนให้ประชาชนพลเมืองและแขกผู้มาเยี่ยมเยือนได้รับความร่มเย็นเป็นสุขเจริญรุ่งเรืองและวัฒนาถาวรสืบต่อไป 
        ด้านมติทางความคิด ความเชื่อและวัตถุประสงค์  อาคารและองค์ประกอบของศูนย์จึงมีลักษณะเฉพาะที่เป็นเอกลักษณ์ดังนี้
          1.  อาคารเป็นศิลปะอีสานประยุกต์ที่มีลักษณะบ่งบอกถึงความทรหดทดทน ซื่อสัตย์ เปิดเผยและตรงไปตรงมา หลังคาและภายนอกอาคารตกแต่งด้วยศิลปะอีสานสกุลอุบลราชธานีประยุกต์
          2.  มีจิตวิญญาณและมีพลัง  ทั้งตัวอาคาร  ภูมิทัศน์ภายนอก  จักมีชีวิตชีวา  ท้าทายความอยากรู้อยากเห็น มีพลังพร้อมที่จะสืบส่งสำนึกแห่งความดีงาม ความถูกต้อง ความรัก ความสามัคคี สู่ลูกหลานและบุคคลทั่วไป
          3.  พึ่งตนเองได้  ด้วยกิจกรรมหลากหลายครบวงจร สามารถพึ่งตนเองได้อย่างมีศักดิ์ศรี
          4.  เป็นสถาบันทางศิลปวัฒนธรรมที่เกิดจากพลังราษฎร์ ร่วมแรงรัฐพัฒนาด้วยความพร้อมจิตรวมใจจากทุกฝ่าย ทั้งตัวอาคาร  ภูมิทัศน์ภายนอกและเนื้อหาสาระทางด้านศิลปวัฒนธรรมต่าง ๆ
          5.  ใช้เทคโนโลยีในกิจกรรมและบริการต่าง ๆ  อย่างเหมาะสมและเกิดประโยชน์สูงสุด
      

ด้านเนื้อหาสาระทางศิลปวัฒนธรรม
     ศูนย์ศิลปวัฒนธรรมกาญจนาภิเษก อุบลราชธานี  มีกิจกรรมครอบคลุมเนื้อหาต่าง ๆ  9 เรื่องดังนี้
          1.  นิทรรศการถาวร ได้แก่ 
                     นิทรรศการทางภูมิศาสตร์ ประวัติศาสตร์ ปราชญ์ ศาสนา การศึกษาอุบลราชธานี  ฯลฯ
          2.  นิทรรศการชั่วคราว  ได้แก่ 
                     นิทรรศการทางศิลปวัฒนธรรมในวาระสำคัญต่าง ๆ  นิทรรศการตามโครงการพิเศษที่จัดขึ้นโดยนักศึกษา ประชาชน หน่วยงานของรัฐ เอกชน ทั้งในและต่างประเทศ ฯลฯ
          3.  การแสดงบนเวทีในห้องประชุมเอนกประสงค์ ได้แก่
                      การแสดงศิลปวัฒนธรรมสำหรับนักท่องเที่ยว  การแสดงศิลปวัฒนธรรมจากบุคคล สถาบัน หรือคณะการแสดงทั้งภายในและนานาชาติ ฯลฯ
          4.  กิจกรรมการเรียนรู้ ฝึกหัด อบรม และการให้บริการการเรียนรู้ ได้แก่
                      การจัดการเรียนการสอน  การฝึกอบรม การประชุมสัมมนาทางวิชาการ และการสาธิตกิจกรรมทางด้านศิลปวัฒนธรรม ฯลฯ
          5.  กิจกรรม การศึกษาวิจัยทางด้านศิลปวัฒนธรรม ได้แก่
                       การศึกษาค้นคว้าวิจัย และให้การสนับสนุนการวิจัยด้านศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น การให้บริการคำปรึกษาและข้อมูล การสร้าง สนับสนุน ส่งเสริม ยกย่อง และเชิดชูเกียรติผู้มีผลงานดีเด่นทางด้านศิลปวัฒนธรรม ฯลฯ
          6.  กิจกรรมศูนย์ข้อมูลทางด้านศิลปวัฒนธรรม ได้แก่
                       การรวบรวมข้อมูลทางศิลปวัฒนธรรมและจัดเก็บเป็นระบบด้วยกระบวนการเทคโนโลยีสารสนเทศที่เหมาะสมรวมเป็นเครือข่ายข้อมูลทางด้านศิลปวัฒนธรรมและการให้บริการข้อมูลทางด้านศิลปวัฒนธรรม ฯลฯ
          7.  กิจกรรมประชาสัมพันธ์และแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรม  ได้แก่
                       การประชาสัมพันธ์ข่าวสาร ข้อมูลรูปแบบต่าง ๆ การประสานสัมพันธ์และแลกเปลี่ยนทางศิลปวัฒนธรรมกับองค์กรภายในและภายนอกประเทศ ฯลฯ
          8.  กิจกรรมบริการชุมชน  ได้แก่
                       การให้บริการห้องพัก จัดงานพิธี จำหน่ายของที่ระลึก (Gift Shop Center)  และการให้บริการการท่องเที่ยวทางศิลปวัฒนธรรม ฯลฯ
          9.  กิจกรรมการประสานงานทางด้านศิลปวัฒนธรรม ได้แก่
                       การเป็นเครือข่ายกับองค์กรทางศิลปวัฒนธรรมระดับชาติ  ภูมิภาคและระดับโลก เป็นแม่ข่ายประสานและปฏิบัติกิจกรรมร่วมกับสถาบัน / องค์กรทางวัฒนธรรมท้องถิ่น ฯลฯ